Internationale Dag van Alfabetisering

  • 09/09/2009
Zie ook:
Thema:
Plaats:

Dames en Heren,

Uw talrijke aanwezigheid op de Wereldalfabetiseringsdag die we vandaag vieren, verheugt mij ten zeerste. Op deze dag vragen we niet alleen aandacht voor laaggeletterdheid in de ontwikkelingslanden, maar ook in de rijke westerse landen. En ook ons land, waar het toch goed leven is, telt nog te veel laaggeletterden.
Ik wens op mijn beurt, samen met u, mijn bijdrage te leveren om het taboe te doorbreken en een grotere visibiliteit te geven aan laaggeletterdheid en haar complexe problematiek, die men niet mag onderschatten.
Ik feliciteer het Postfonds voor Alfabetisering dat beheerd wordt door de Koning Boudewijnstichting, voor het organiseren van deze ontmoetingsdag van alle Belgische actoren op het vlak van laaggeletterdheid en alfabetisering.

Dames en Heren,

Ik ga het hier vandaag niet hebben over de cijfers en analyses in verband met laaggeletterdheid en analfabetisme in België. De heer Johnny Thijs, Chief Executive Officer (CEO) van de Post, en de heer Van Geertsom, Voorzitter van het Beheercomité van het Postfonds, die zonet het woord tot u hebben gericht, hebben al heel duidelijk de verreikende en zware maatschappelijke gevolgen beschreven van deze vorm van sociale uitsluiting die velen nog altijd maar schoorvoetend erkennen.

Ik zou hier graag iets meer persoonlijks vertellen. Ik heb al lang bijzondere aandacht voor mensen die worden geconfronteerd met taalproblemen en voor wie lezen en schrijven dus vaak belangrijke hinderpalen vormen. Dit is een uitdaging die me na aan het hart ligt.
Maar het is ook als moeder dat ik hier op deze dag het woord neem. Elke moeder voelt zich altijd verantwoordelijk voor de opvoeding van haar kinderen, ook al vergeet ik zeker niet de sleutelrol die vaders in dit opzicht spelen. Een moeder ervaart het vaak als een persoonlijke mislukking wanneer haar kinderen problemen hebben om te leren lezen en schrijven.
Mensen willen altijd het beste voor hun kind, maar hoe kunnen mensen die wens waarmaken wanneer zij er niet in slagen om hun het nodige te leren voor een leven in de maatschappij? Ook vandaag zijn er nog altijd moeders die het moeilijk hebben om dit aan hun kinderen mee te geven, omdat ze sociaal geïsoleerd zijn of omdat ze de codes van onze samenleving nog niet beheersen.
Hun kinderen zullen dus vanaf hun eerste levensjaren geen echte gelijkheid van kansen kennen. Zij zullen hun schooltijd beginnen met een aantal handicaps, met moeilijkheden in het taalgebruik en bij het leren lezen en schrijven. Vaak zijn het dezelfde kinderen die, omwille van deze opeenstapeling van belemmeringen, zulke grote moeilijkheden ervaren in hun dagelijkse leven op school dat zij die school liever zo snel mogelijk weer verlaten.

Ook vandaag nog blijft onze samenleving immers ?ongeletterdheid produceren?, als ik het zo mag zeggen. Naar schatting één kind op tien zou de lagere school verlaten zonder het getuigschrift van basisonderwijs en bij de tieners zou naar schatting ongeveer een derde van de jongeren de school definitief verlaten zonder enig diploma in de hand.
Ouders die hun kinderen niet hebben kunnen ondersteunen bij deze eerste stappen van het leerproces, kennen dit parcours, vol mislukkingen en persoonlijk lijden. Zij weten wat dit voor hun kinderen zal betekenen aan schaamte en tegenspoed. Zij weten dat het afhaken op school bij hun adolescente kinderen gepaard zal gaan met een langzaam afhaken in de samenleving, waardoor zij vaak in contact zullen komen met criminaliteit en drugs. Zij weten dat dit een volwassen leven betekent zonder brede horizon, bij gebrek aan professionele vaardigheden; en dus bij gebrek aan inkomen, aan huisvesting, aan vrijetijdsbesteding, ? Wij kennen allemaal de duivelse spiraal van sociale uitsluiting.
Natuurlijk zijn het de meest kwetsbare groepen die vooral getroffen worden door dit probleem: achtergestelde gezinnen, mensen die het moeilijk hebben om hun eigen plaats te vinden in onze samenleving, maar ook mensen die van elders komen en die absoluut moeten kunnen lezen en schrijven om ook maar enigszins te kunnen hopen op een redelijk functioneren in onze samenleving.
Kinderen met leermoeilijkheden stuiten op nog een andere hinderpaal. Vaak groeien zij op in een gezinsomgeving waar het, om allerlei redenen, niet mogelijk is om hen te begeleiden en hen te ondersteunen bij hun schoolwerk. Het kan gaan om ouders van buitenlandse herkomst die niet altijd weten tot wie zij zich moeten wenden om hulp te vragen of om Belgische gezinnen in heel precaire situaties die uit schaamte niet durven te spreken over deze handicap, maar ook om jongeren die moeilijk hun plaats vinden in de hedendaagse samenleving.
De inspanningen moeten in de eerste plaats gericht zijn op deze meest kwetsbare groepen, want daardoor zal het mogelijk zijn om de voortzetting van deze sociale onrechtvaardigheid af te remmen ? en misschien zelfs op een dag volledig op te heffen. Door deze ouders vandaag te helpen, verminderen we het risico dat er morgen nog laaggeletterde of ongeletterde adolescenten en volwassenen zijn.

Er bestaan oplossingen: de voorzieningen om kinderen op school te houden, het werken met kinderen en ouders, preventie bij moeders die op heel jonge leeftijd een kind hebben gekregen, ?.. Ik heb zelf kunnen vaststellen hoe gemotiveerd de kandidaten voor alfabetisering zijn, net zoals de teams die hen begeleiden bij hun langzame, maar zekere vorderingen naar zelfstandigheid.

Zo bezocht ik de voorbije jaren verscheidene organisaties, die de onontbeerlijke basisvaardigheden van lezen, schrijven en rekenen bijbrachten aan kinderen, jongeren en volwassenen. Allemaal initiatieven die op de één of andere manier gericht waren op de ontwikkeling van de mensen, opdat zij zo zelfstandig mogelijk zouden kunnen functioneren in onze maatschappij. Mensen moeten met elkaar kunnen communiceren om samen te kunnen leven en de wereld rondom hen toegankelijk te maken op het vlak van zowel arbeid, als gezondheid, de opvoeding van kinderen, vrije tijd?.. Ik maakte kennis met bijzondere projecten die niet alleen kinderen maar ook hun ouders nauw betrekken bij het schoolgebeuren: huiswerkondersteuning thuis meestal door ? vaak jonge ? vrijwilligers, of ouders die naar school komen om in parallelle ontmoetingen meer te leren over het schoolgebeuren rond hun kinderen, of nog kinderen die tijdens de vakantie werken aan hun taalontwikkeling, zodat ze in september beter voorbereid aan het schooljaar kunnen beginnen, zijn maar enkele van de mooie initiatieven die ik leerde kennen. Ik ontmoette telkens zeer geïnteresseerde en gemotiveerde mensen. Sommigen hebben met veel wilskracht hun beperkingen overwonnen en zetten zich nu zelf actief in voor de strijd tegen laaggeletterdheid. Deze ervaringsdeskundigen zijn van groot belang om de gepaste boodschappen naar het publiek toe over te brengen. Ik feliciteer hen met hun doorzettingsvermogen.

Alfabetisering creëert kansen voor een betere toekomst niet alleen voor het individu, maar ook voor een duurzame ontwikkeling van de maatschappij. Iedereen heeft immers belang bij geletterdheid, zonder welke trouwens democratie moeilijk denkbaar is. Investeren in geletterdheid loont daarom de moeite en verdient onze steun.

Dames en Heren,

U kent mijn bezorgdheid en mijn engagement voor gezinnen die verzwakt zijn door tegenspoed in het leven of door economische moeilijkheden. Mijn steun aan de strijd tegen laaggeletterdheid en analfabetisme ligt in het verlengde daarvan.
Door het vermogen tot communiceren ? ook met behulp van de moderne informatietechnologieën ? zal het mogelijk zijn om een eind te maken aan het maatschappelijke isolement van mensen die er niet in slagen te begrijpen wat de samenleving hun meedeelt en die er evenmin in slagen om zichzelf verstaanbaar te maken aan die samenleving.
De strijd tegen analfabetisme en laaggeletterdheid is een lange en harde strijd. Het is een strijd waarvoor veel en stevige steun nodig is. Het is dan ook een waar genoegen om te zien dat zo veel verenigingen en organisaties op initiatief van het Postfonds voor Alfabetisering hier vandaag bijeen zijn gekomen en op die manier meer kracht geven aan het sterke symbool van de Internationale Dag van de Alfabetisering. Dit bewijst dat België veel actoren telt die bereid zijn om hun tijd en hun energie te besteden aan deze strijd.
Ik wens u te feliciteren voor uw inzet. Het is uiteraard belangrijk dat u elkaar kunt ontmoeten en uw ervaringen met elkaar kunt delen.
Ik zou u nu willen uitnodigen voor een bezoek aan de interactieve ruimte die deze uitwisseling zal vergemakkelijken. Ik wil u aanmoedigen om uw werk voort te zetten en ik wens u allen veel succes bij uw inspanningen.

Ik dank u voor uw aandacht.