Uitreiking van de Prinses Mathildeprijs 2009

  • 04/12/2009
Zie ook:
Thema:

Excellenties,
Dames en Heren,
Beste jongeren,

De voorbije jaren had het Fonds dat mijn naam draagt veel aandacht voor het welzijn van jongeren in onze complexe samenleving. De rode draad daarbij is het belang van een goede opvoeding - waarmee ik uiteraard niet bedoel dat we moeten streven naar het "perfecte kind" of "de ideale ouder", want die bestaan niet.
Het Fonds heeft er resoluut voor gekozen om de nadruk te leggen op het werken met de eigen, positieve eigenschappen en energie die in elk van ons schuilen.

Ook dit jaar wordt -voor de negende keer al - een prijs uitgereikt aan een project dat deze positieve benadering benadrukt, binnen het thema "de band van jongeren met het leven herstellen : werken aan verbondenheid". Cruciaal is dat jongeren aansluiting vinden met zichzelf, met hun ouders, met hun onmiddellijke omgeving en ten slotte de ruimere gemeenschap waarin ze moeten functioneren. Een belangrijk uitgangspunt daarbij is dat jongeren zelfvertrouwen hebben en zelfrespect tonen. Zo kunnen ze dan op hun beurt respect opbrengen voor de andere.

Dames en Heren,

Uit wetenschappelijk onderzoek naar de verbondenheid tussen ouder en kind weten we dat een liefdevolle en betrouwbare relatie van de ouder met het kind even belangrijk is voor de persoonlijke groei als eiwitten en vitaminen. Opvallend is de bevinding dat een sterke verbondenheid nodig is om zijn kind als tiener beter en veiliger te kunnen loslaten.
Verbondenheid is de veilige basis van waaruit de jongere de wereld kan verkennen.

In zijn positieve benadering van opvoeding voelt het Fonds zich gesteund door de groeiende groep onderzoekers die erop wijzen dat beschermende factoren zoals verbondenheid veel effect sorteren, misschien meer dan de risicofactoren dat doen aan de negatieve kant.
Daarbij denken we dan aan de verontrustende cijfers over kinderdepressie en -zelfmoord, maar ook aan vandalisme en pestgedrag. Ze doen ons te vaak vergeten dat vele gezinnen ernstige moeilijkheden kunnen overwinnen zonder dramatische gevolgen voor hun kinderen. Die gezinnen slagen er precies in positieve krachten te mobiliseren door een hechte groep te vormen, een warm gezin.

Alle kinderen zijn in één of meerdere opzichten sterk. Ze zijn bijvoorbeeld sociaal weerbaar -maken vrienden, kunnen daar hun gevoelens uiten, weten steun te vragen en te geven- , of cognitief weerbaar - ze blijven goed op school functioneren ondanks dagelijkse moeilijkheden thuis. Elk kind, zoals ieder van ons, leeft in een fragiel evenwicht van sterkten en zwakten.

Beschermend voor kinderen zijn dus warme ouders die structuur en veiligheid geven.

Daarnaast moet men ook oog hebben voor een beschermende factor die vaak wordt onderschat, namelijk het feit dat het kind een talent heeft dat door anderen erkend en gewaardeerd wordt.
Er zijn kinderen van wie het talent erg zichtbaar of meetbaar is: ze spelen viool, halen goede resultaten op school, of doen aan schooltoneel.
Toch zitten er in iedere klas kinderen die hun eigen talenten niet kennen en die talenten nog moeten leren ontdekken. Ieder kind heeft behoefte aan anderen die wijzen op zijn competenties, op zijn gevoel voor humor, zijn tekentalent, zijn vaardigheid om anderen hulp te bieden,... enzovoorts. Via die weg leert het kind zichzelf kennen en waarderen.

Maar kinderen hebben niet alleen verbondenheid nodig met hun ouders. Het gezin moet zich ook kunnen nestelen in onze samenleving. Ik kom pas terug van een terreinbezoek in Agadir-Marokko. Ik heb er de kans gehad een mooi project te bezoeken dat zwangere vrouwen en jonge ongehuwde moeders opvangt zodat ze de band met hun kind niet zouden verliezen én op een respectvolle manier toch aan de samenleving kunnen blijven deelnemen.
Iedereen die een hand reikt naar een gezin in moeilijkheden draagt bij tot meer kansen voor de kinderen die er opgroeien.
Dat leek mij een positieve boodschap die meer aandacht zou mogen krijgen.

Het Prinses Mathildefonds heeft dit vertaald in een oproep voor projecten die positieve verbondenheid aandacht willen geven. En opnieuw ontdekten we projecten waar ouders zelf onmisbare partners in zijn, samen met het weefsel van het buurtleven of van hulpverleners.
Zoals ieder jaar werden we ook nu weer verrast door de vele initiatieven die overal in het land vaak een heel bescheiden leven leiden.
Alleen al het lezen over deze projecten, is hartverwarmend.
Het doet deugd te vernemen hoe velen van onze medeburgers bekommerd zijn om wie minder geluk heeft. Met een grote variatie aan creativiteit, en vooral  met veel respect, trachten zij daar iets aan te doen.

Ik feliciteer dan ook van harte de winnaar van de Prijs 2009: "Woonzorgcentrum Zonnebloem" uit Zwijnaarde voor zijn project "Vogels over de vloer".
De jury koos dit project omdat het bijna letterlijk het thema van dit jaar belichaamt; want als we in de natuur een beeld zouden moeten zoeken dat verbondenheid symboliseert, dan zou "een vogelnest" alvast een goed voorbeeld zijn.
Omdat iedere ouder andere takjes kiest en een eigen vorm aan het nest geeft, is ieder nest verschillend. En het nest staat symbool voor de zorg voor het kwetsbare.
In de natuur is het nest echter niet alleen een plaats om te rusten, maar ook om te werken.
Ook in het nest van het winnende project wordt er hard gewerkt, en worden alle generaties weer bij elkaar gebracht: kind, ouder en grootouder. Uit die verbondenheid putten jongeren groeikracht en zelfvertrouwen wat hen sterker maakt als volwassenen.

Ik wens de laureaat veel succes toe. Hopelijk worden vele andere organisaties erdoor geïnspireerd.

Voorts ook nog mijn gelukwensen aan de andere drie finalisten: Jongeren-media agentschap StampMedia uit Antwerpen, le Réseau de Musiciens-intervenants en Ateliers uit Elsene, en La Troupe de l'îlôt uit Fléron zijn allemaal mooie initiatieven die onze aandacht verdienen.

Dames en Heren,

Ik ben bovendien bijzonder verheugd dat een jongerenjury dit jaar opnieuw actief deelnam aan de deliberaties. Proficiat voor de ernst waarmee jullie je opdracht hebben volbracht. Het geeft blijk van verantwoordelijkheidszin en engagement. Ik kijk ernaar uit om straks met jullie van gedachten te wisselen over de vier projecten die de finale hebben gehaald.

En dan wou ik hier tot slot nog iets aan toevoegen...

Vandaag is het 1 december, Wereld Aids Dag. Verbondenheid is ook hier relevant. Nog al te vaak worden kinderen blootgesteld aan de gevaren en gevolgen van HIV/AIDS. Universaliteit en gelijkheid zijn nochtans sleutelbegrippen uit het Kinderrechtenverdrag dat dit jaar zijn 20st verjaardag viert. Uit mijn vele gesprekken met kinderen en jongeren als Speciaal Gezant van UNICEF/UNAIDS blijkt evenwel dat het taboe, stigma én discriminatie nog altijd groot zijn. Het is belangrijk deze kinderen bij te staan, zodat de band met hun directe omgeving niet wordt verbroken, en ze op een respectvolle manier een leven kunnen leiden in de geborgenheid van een warm nest.
Ik hecht dan ook veel belang aan de problematiek van moeder-kind transmissie met een bijzonder accent op HIV-preventie, behandeling en  zorg op dat vlak.

Dank u voor uw aandacht.