Discours d’ouverture de Sa Majesté la Reine Symposium du SPF Santé Publique – Politique nutritionnelle : vers une approche globale des maladies non transmissibles

Discours d’ouverture de Sa Majesté la Reine

Symposium du SPF Santé Publique – Politique nutritionnelle : vers une approche globale des maladies non transmissibles

Bruxelles – 10 septembre 2025

Mesdames et Messieurs,

Consacrer un symposium à la politique nutritionnelle en Belgique témoigne de l’importance grandissante que notre société accorde aux enjeux de santé publique liés à l’alimentation et aux modes de vie.

La réduction du taux d’obésité et des maladies non transmissibles liées à l’alimentation, telles que les maladies cardiovasculaires, le diabète de type 2, certains cancers, ou encore les troubles du comportement alimentaire est devenue une préoccupation reconnue au niveau national et international. Au-delà de l’impact potentiel sur la qualité de vie de chacun d’entre nous, il faut souligner que ces maladies pèsent lourdement sur les budgets de santé publique des Etats. Ces pathologies, bien que très diverses, partagent souvent des déterminants communs, parmi lesquels les habitudes alimentaires jouent un rôle important.

Lutter contre ces maladies implique de mieux comprendre les interactions complexes entre alimentation, environnement social, comportements individuels et santé mentale. Il s’agit d’un défi collectif, qui mobilise à la fois les politiques publiques, les professionnels de la santé, les institutions, mais aussi les familles, les éducateurs, les entreprises du secteur de l’agro-industrie et les citoyens eux-mêmes.

Goed zorgbeleid gaat niet alleen over cijfers en structuren, maar ook over luisteren naar mensen die zelf ziek zijn én naar hun omgeving die er vaak mee onder lijdt.

Onlangs ontving ik een brief van een moeder. Haar dochter van twintig kampt al jaren met een eetstoornis. Na talloze opnamen en behandelingen is de dochter levensmoe en de moeder radeloos.

Het is belangrijk de patiënt en de familie op lange termijn te kunnen blijven ondersteunen. Gesprekken met ervaringsdeskundigen maken daarin een wereld van verschil.

Daarnaast moeten we extra aandacht hebben voor de overgang van kind- naar volwassenenzorg. Juist daar mag er geen breuk ontstaan.

Ik deel dit verhaal omdat we nooit mogen vergeten dat zorg meer is dan medische behandelingen of beleid. Het gaat ook over de emotionele en mentale impact, voor de patiënt én voor de omgeving.

Dames en Heren,

Voorkomen van eetstoornissen zoals boulimia of anorexia verdient speciale aandacht bij de communicatie rond eten en lichaamsgewicht. Hun impact op de fysieke, psychische en sociale gezondheid is enorm. Deze stoornissen treffen mensen van alle leeftijden en hun oorsprong is vaak multifactorieel, met een combinatie van persoonlijke kwetsbaarheden, familiecontext, sociale, economische en culturele factoren.

Vooral jongeren worden geconfronteerd met talloze invloeden die nog eens worden versterkt door sociale media: een geïdealiseerd lichaamsbeeld, sociale druk en alomtegenwoordige reclame. In deze context is het essentieel dat de medische wereld, leraren en ouders doordacht communiceren over voeding, gewicht en uiterlijk, en elke jongere helpen opgroeien met de zorg voor zijn of haar eigen lichaam, met erkenning van de diversiteit in het lichaam.

Er bestaan al initiatieven in het hele land om mensen in moeilijkheden beter te ondersteunen: bewustmaking, opleiding, vroegtijdige detectie en passende multidisciplinaire zorg. Netwerken zoals Eetexpert in Vlaanderen en CEPIA in de Federatie Wallonië-Brussel spelen een waardevolle rol bij het structureren van deze acties, in samenwerking met overheden, de academische wereld, zorgverleners, professionals, verenigingen en stakeholders.

Tijdens mijn recente bezoeken aan schoolkantines en producenten- en consumentencoöperaties zag ik dat steeds meer exploitanten ernaar streven om kwalitatief, duurzaam geproduceerd voedsel te leveren tegen een prijs die voor zoveel mogelijk mensen betaalbaar is.

Deze inspanningen tonen het belang aan van een geïntegreerde en gecoördineerde aanpak. De diversiteit aan belanghebbenden die vandaag in deze zaal aanwezig zijn, getuigt hiervan.

Dit symposium is een waardevolle gelegenheid om samen te reflecteren op alle aspecten van een ambitieus voedingsbeleid, dat rekening houdt met de medische, economische, educatieve en culturele dimensies van voeding. Een beleid dat zich richt op de hele bevolking, zonder oordeel of uitsluiting. Een beleid dat waarde hecht aan preventie en tegelijkertijd de complexiteit van individuele realiteiten integreert.

La nutrition n’est pas qu’une question de choix alimentaires ; elle touche à la qualité de vie, à l’estime de soi, à la santé mentale, à l’inclusion sociale. C’est dans cette perspective élargie que les débats d’aujourd’hui prendront tout leur sens.

Mesdames et Messieurs,

J’espère que les échanges que vous aurez aujourd’hui contribueront à identifier les pistes pour promouvoir les habitudes et les pratiques alimentaires qui contribueront durablement à la bonne santé physique et mentale de nos concitoyens.

Je vous remercie.