Toespraak van de Koningin ter gelegenheid van de uitreiking van de Koningin Mathilde Prijs

Toespraak van Hare Majesteit de Koningin ter gelegenheid van de uitreiking van de Koningin Mathilde Prijs

Let’s Breathe- ‘vroeg ouderschap’

Koninklijk Paleis, 21 april 2026

 

 

Excellenties,

Dames en Heren,

Beste jongeren,

Op jonge leeftijd ouders worden is een ingrijpende en bepalende ervaring. Het is een unieke maar ook intense levensfase. Het is een moment van hoop en nieuw begin, maar tegelijk ook een periode die gepaard gaat met grote verantwoordelijkheden en niet te onderschatten uitdagingen.

Een kind grootbrengen vraagt veel, zelfs van volwassenen met levenservaring. Voor jonge mensen, die zelf nog in volle ontwikkeling zijn, is deze opdracht des te complexer. Zij bevinden zich immers in een dubbele zoektocht: die naar hun rol als ouder én die naar hun eigen identiteit.

De “roze wolk” waar vaak over gesproken wordt, voelt voor veel jonge ouders helemaal niet zo dichtbij. Zeker niet wanneer er weinig voorbereiding was op de zwangerschap of bevalling. En wanneer alles nadien plots moet worden geregeld en georganiseerd. Daarbovenop komt de druk om het allemaal perfect te willen doen. De lat ligt hoog, soms té hoog. En die druk kan zwaar wegen, vooral op jonge moeders, die zich er soms helemaal in verliezen.

Nochtans weten we dat de eerste levensjaren van een kind van fundamenteel belang zijn. In die periode wordt de basis gelegd voor verdere ontwikkeling. Een kind heeft nood aan veiligheid, aan geborgenheid, aan een warme en stabiele omgeving. Positieve én negatieve omgevingsfactoren laten in deze fase diepe sporen na, zeker in situaties waar meerdere kwetsbaarheden samenkomen.

Daarom mogen we jonge ouders niet alleen laten staan.

Want de intentie om het goed te doen is vrijwel altijd aanwezig. Wat vaak ontbreekt, is niet de wil, maar wel de ervaring, de maturiteit en de ondersteuning die nodig zijn om deze verantwoordelijkheid ten volle op te nemen.

Daarom is het essentieel om in te zetten op preventie en begeleiding. Door jonge ouders tijdig te informeren, door hun opvoedingsondersteuning aan te reiken, en door een stevig netwerk rond hen uit te bouwen. Een netwerk dat niet alleen professioneel is, maar bij voorkeur ook verankerd is in hun eigen leefomgeving met mensen op wie ze kunnen terugvallen, in goede en moeilijke momenten.

Het Fonds dat mijn naam draagt wil hierin een duidelijke rol opnemen. Wij zetten in op het versterken van ouderlijke vaardigheden, zodat jonge ouders in staat zijn hun kinderen een stabiele, veilige en zorgzame omgeving te bieden.

Maar bovenal willen wij hun iets geven wat vaak ontbreekt: ademruimte.

Ademruimte om te groeien in hun rol als ouder.
Ademruimte om te leren, met vallen en opstaan.
Ademruimte om zichzelf te blijven ontwikkelen als jonge vrouw, als moeder, en als vader, want beide ouders hebben een volwaardige plaats in dit verhaal.

Vaak zijn het niet de grote ingrepen die het verschil maken, maar de kleine, betekenisvolle gebaren. Iemand die luistert. Iemand die even helpt. Iemand die zegt: “je staat er niet alleen voor”. En dat kan een wereld van verschil maken. 

Het is daarbij van groot belang dat we jonge ouders benaderen met respect en vertrouwen. Door te vertrekken vanuit hun mogelijkheden en hun kracht, en hen actief te betrekken bij de beslissingen die hun leven en dat van hun kind vormgeven.

Ouderschap is geen statisch gegeven, maar een proces. Een groeipad, gekenmerkt door onzekerheden, maar ook door veerkracht en ontwikkeling.

In dat proces spelen ook sociale verbindingen een cruciale rol. Contact met leeftijdsgenoten, het delen van ervaringen en het uitwisselen van inzichten kunnen een belangrijke bron van steun en herkenning vormen. Evenzeer is het van belang dat jonge ouders sociaal verankerd blijven en niet in isolement terechtkomen.

Het Fonds hecht bovendien bijzondere waarde aan initiatieven waarbij jongeren zich engageren voor elkaar. Ook binnen het jonge ouderschap kan die onderlinge solidariteit een verschil maken. Kleine vormen van ondersteuning – van praktische hulp tot emotionele nabijheid – dragen wezenlijk bij aan het versterken van deze gezinnen.

Tot slot wil ik nadrukkelijk stilstaan bij het mentale welzijn van jonge ouders. Hun emotionele draagkracht heeft een directe weerslag op de ontwikkeling van hun kind. Wanneer moeilijkheden vroegtijdig worden herkend en verholpen, kunnen meer ernstige problemen op latere leeftijd worden voorkomen.

Dames en heren,

De Prijs die wij vandaag uitreiken, sluit nauw aan bij deze visie. Hij staat symbool voor het creëren van ademruimte, voor het bieden van kansen, en voor het versterken van jonge ouders in een kwetsbare, maar tegelijk veelbelovende levensfase.

Het Fonds zal zich de komende jaren met overtuiging blijven inzetten om deze ondersteuning verder uit te bouwen, onder meer via gerichte begeleiding en coaching.

Ik dank u